ว่าด้วยเรื่องหนังสือเดินทาง (Passport)

หลังจากที่เรียนรู้ข้อมูลโครงการไปต่างประเทศ เก็บเงิน เตรียมความพร้อมทางด้านภาษาอังกฤษแล้ว ก่อนที่จะเดินทางไปต่างประเทศนั้น สิ่งสำคัญที่ต้องมีคือ หนังสือเดินทาง (Passport) 

หนังสือเดินทาง ถือเป็นเอกสารสำคัญที่กองหนังสือเดินทางกระทรวงต่างประเทศ ออกให้กับประชาชนไทย ผู้ซึ่งมีเหตุต้องเดินทางออกนอกราชอาณาจักรไทย เพื่อใช้เป็นหลักฐานบันทึกข้อมูลบุคคล และประวัติการเข้าออกทั้งประเทศไทย และประเทศที่บุคคลนั้นๆ ไป อาจออกโดยสถานเอกอัครราชทูต หรือสถานกงสุลไทย ณ ต่างประเทศ ทั้ง 86 แห่ง  ถือเป็นเอกสารที่แสดงข้อมูลส่วนบุคคลที่สามารถใช้ได้ทั่วโลก และยังเป็นสมุดบันทึกการเดินทางเข้าออกประเทศต่างๆ อีกด้วย 

หนังสือเดินทางในประเทศไทยปัจจุบันนั้นมี 4 ประเภทได้แก่ 

1. หนังสือเดินทางธรรมดา (หน้าปกสีแดงเลือดหมู) ออกให้สำหรับประชาชนทั่วไป หนังสือเดินทางมีอายุไม่เกิน 5 ปี
2. หนังสือเดินทางราชการ (หน้าปกสีน้ำเงินเข้ม) หนังสือเดินทางมีอายุไม่เกิน 5 ปี ผู้ถือต้องใช้ในราชการเท่านั้น ไม่สามารถนำไปใช้ในการเดินทางส่วนตัว โดยมีข้อกำหนดออกเฉพาะข้าราชการ เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่จัดตั้งตามรัฐธรรมนูญ สมาชิกรัฐสภาซึ่งเดินทางไปราชการในต่างประเทศ และบุคคลอื่นใดที่เดินทางเพื่อทำประโยชน์แก่ทางราชการตามที่กระทรวงการต่างประเทศอนุมัติ
3. หนังสือเดินทางทูต (หน้าปกสีแดงสด) ประเภทนี้จะมีอายุไม่เกิน 5 ปี ไม่สามารถต่ออายุเพิ่มได้ มีข้อกำหนดออกให้เฉพาะบุคคลดังต่อไปนี้ 

• พระบรมวงศ์และพระนัดดาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
• พระอนุวงศ์ชั้นพระองค์เจ้าและคู่สมรส
• พระราชวงศ์และบุคคลสำคัญที่ราชเลขาธิการขอไปเป็นกรณีพิเศษ
• ประธานองคมนตรี และองคมนตรี
• นายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรี
• ประธานและรองประธานสภาผู้แทนราษฎร ประธานและรองประธานวุฒิสภา
• ประธานศาลฎีกา รองประธานศาลฎีกา และประธานศาลอุทธรณ์
• ประธานศาลรัฐธรรมนูญ และประธานศาลปกครองสูงสุด
• อดีตนายกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ
• ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และ ผู้บัญชาการเหล่าทัพ
• ข้าราชการที่มีตำแหน่งทางการทูต ซึ่งเดินทางไปราชการในต่างประเทศ
• ข้าราชการที่มีตำแหน่งทางการทูต ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ประจำอยู่ ณ ส่วนราชการในต่างประเทศ คู่สมรส และบุตรในประเทศที่ประจำอยู่หรือทำการศึกษาอยู่ในประเทศอื่น แต่บุตรจะต้องอายุไม่เกิน 25 ปี
• คู่สมรสที่ร่วมเดินทางไปกับบุคคลดังกล่าวในข้อ 2-8
• บุคคลอื่นใดเพื่อประโยชน์แก่ทางราชการหรือภายใต้พันธกรณีระหว่างประเทศ หรือภายใต้สถานการณ์พิเศษที่มีความจำเป็น หรือเผยแพร่ชื่อเสียงเกียรติคุณของประเทศไทย

4. หนังสือเดินทางชั่วคราว (หน้าปกสีเขียว)

นอกจากนี้ ยังมีอีก 2 ประเภทพิเศษ คือ หนังสือเดินทางพระ ออกให้สำหรับพระภิกษุและสามเณรที่ได้รับอนุญาตให้เดินทางไปต่างประเทศตามนัยระเบียบมหาเถรสมาคม และหนังสือเดินทางเพื่อไปประกอบพิธีฮัจญ์ ออกให้ชาวมุสลิมที่เพื่อเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ หนังสือเดินทางประเภทนี้จะมีอายุ 2 ปีเท่านั้น

เอกสารที่ใช้ในยื่นทำหนังสือเดินทาง

1. บัตรประจำตัวประชาชน
2. เอกสารเพิ่มเติมแล้วแต่กรณี
- ใบเปลี่ยนชื่อ หรือสกุล
- ทะเบียนการรับรองบุตรบุญธรรม
- ทะเบียนการรับรองบุตร
- ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของบิดามารดา
3. ค่าธรรมเนียมการทำหนังสือเดินทาง ค่าหนังสือ 1,000 บาท + ค่าถ่ายรูป 75 บาท + ค่าอากร 5 บาท+ ค่าเขียนคำร้อง 10 บาท รวมทั้งหมด 1,090 บาท ถ้าจะให้จัดส่งทางไปรษณีย์ เสียค่าส่งลงทะเบียนด่วนพิเศษอีก 40 บาท

ขั้นตอนการยื่นขอหนังสือเดินทาง 

1. รับบัตรคิว รับบัตรคิว พร้อมทั้งกรอกชื่อ-สกุลภาษาอังกฤษ

2. ยื่นบัตรประจำตัวประชาชน เพื่อตรวจสอบข้อมูล

• ข้อมูลชีวภาพ (วัดส่วนสูง เก็บลายพิมพ์นิ้วมือนิ้วชี้ซ้ายและนิ้วชี้ขวาด้วยเครื่องสแกนเนอร์ และถ่ายรูปใบหน้า )
• แจ้งความประสงค์หากต้องการขอรับเล่มทางไปรษณีย์

3. ชำระค่าธรรมเนียม 1,000 บาท (และค่าส่งไปรษณีย์ 40 บาทหากประสงค์ให้จัดส่งทางไปรษณีย์) รับใบเสร็จรับเงิน และรับใบนัดรับเล่ม


** การขึ้นหนังสือเดินทางเล่มใหม่ เพราะเล่มเก่าหมดอายุ แต่ว่ายังมี VISA ของประเทศต่างๆ ที่ยังใช้งานได้ ต้องไปติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อรับรองหนังสือเดินทางเล่มเก่าด้วย หากไม่ติดต่อ VISA จะใช้ไม่ได้ ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง และค่าธรรมเนียม 100 บาท

สถานที่ทำหนังสือเดินทาง

กรมการกงสุล แจ้งวัฒนะ
- ที่อยู่ 123 ถนนแจ้งวัฒนะ เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
- โทรศัพท์ 0-2981-7171-99 โทรสาร 0-2981-7256

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว บางนา
- ที่อยู่ ศูนย์การค้าเซ็นทรัลซิตี้บางนา อาคาร “บางนาฮอลล์”(ด้านข้างศูนย์การค้า) ชั้น B1
- โทรศัพท์ 0-2383-8401-3 โทรสาร 0-2383-8398

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว ปิ่นเกล้า
- ที่อยู่ อาคารธนาลงกรณ์ทาวเวอร์ (ชั้นใต้ดิน) แขวงบางบำหรุ เขตบางพลัด กทม. 10700
- โทรศัพท์ 0-2446-8111-2 โทรสาร 0-2446-8118-9

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดขอนแก่น
- ที่อยู่ ศูนย์ราชการจังหวัดขอนแก่น ถนนศูนย์ราชการ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
- โทรศัพท์ 0-4324-2707, 0-4324-3462, 0-4324-2655 โทรสาร 0-4324-3441

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดเชียงใหม่- ที่อยู่ ศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่ ถนนโชตนา ตำบลช้างเผือก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 50000
- โทรศัพท์ 0-5389-1535-6 โทรสาร 0-5389-1534

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดสงขลา
- ที่อยู่ ศาลากลางจังหวัดสงขลา (หลังเก่า) ชั้น 1 ถนนราชดำเนิน อำเภอเมือง จ.สงขลา 9000
- โทรศัพท์ 0-7432-6510-1 โทรสาร 0-7432-6506

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดอุบลราชธานี
- ที่อยู่ อาคารสำนักงานองค์การบริหารส่วนจังหวัด อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี 34000
- โทรศัพท์ 045-242313-4 โทรสาร 045-242301

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดสุราษฎร์ธานี
- ที่อยู่ ศาลาประชาคม ถนนหน้าเมือง อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี 84000
- โทรศัพท์ 077-274940, 077-274942-3 โทรสาร 077-274941

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดนครราชสีมา
- ที่อยู่ ศาลากลางจังหวัดนครราชสีมา ถนนมหาดไทย อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา 30000
- โทร 044-243-132, 044-243-124 โทรสาร 044-243-133

สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จังหวัดอุดรธานี
- ที่อยู่ ศูนย์อเนกประสงค์ ศาลากลางจังหวัดอุดรธานี (ตรงข้ามกับศาลหลักเมือง) ถนนอธิบดี อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี 41000
- โทร 042-212827, 042-212-318 โทรสาร 042-222-810

การรับหนังสือเดินทาง 

• ในต่างจังหวัดรับทางไปรษณีย์เท่านั้น ใช้เวลา 1 อาทิตย์ 
• ในกรุงเทพหากมารับด้วยตนเอง รับหลังจากวันที่ยื่นเรื่อง 3 วันทำการ โดยยื่นพร้อมบัตรประจำตัวประชาชน และใบรับหนังสือเดินทาง 

คำแนะนำในการใช้หนังสือเดินทาง 

• ห้ามขีด เขียน หรือแก้ไขหนังสือเดินทาง
• ก่อนออกเดินทางควรตรวจดูความเรียบร้อยของหนังสือเดินทาง และวันหมดอายุ หากใกล้อายุควรรีบต่ออายุก่อนออกเดินทาง
• ถือเป็นหลักปฏิบัติและเป็นกฎเกณฑ์สำหรับหลายประเทศที่จะต้องมีหนังสือเดินทางที่มีอายุมากกว่า 6 เดือนก่อนการเดินทางออกนอกประเทศ หากหนังสือเดินทางมีอายุไม่ถึง 6 เดือน จะต้องยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางใหม่ รวมทั้ง วีซ่าควรตรวจสอบกับสถานเอกอัครราชทูต/สถานกงสุลของประเทศที่กำลังจะเดินทางไป เกี่ยวกับข้อกำหนดต่างๆ ก่อนเดินทาง
• ก่อนออกเดินทางควรถ่ายสำเนาหนังสือเดินทางไว้ 1-2 ชุด เพื่อใช้เป็นหลักฐานยื่นต่อเจ้าหน้าที่ในกรณีที่หนังสือสูญหาย
• ผู้ที่เดินทางไปต่างประเทศเป็นระยะเวลานาน ควรแจ้งชื่อ ที่อยู่ให้สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศที่เดินทางไปพำนักทราบ รวมทั้งแจ้งการเปลี่ยนแปลงที่อยู่ทุกครั้ง เพื่อสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลไทยสามารถติดต่อท่านได้ในยามฉุกเฉิน

กรณีที่หนังสือเดินทางสูญหาย

• สูญหายในประเทศ ต้องติดต่อแจ้งความและรับใบแจ้งความจากตำรวจมายื่นขอทำหนังสือเดินทางฉบับใหม่และยกเลิกการใช้งานหนังสือเดินทางฉบับที่สูญหาย
• สูญหายในต่างประเทศ ต้องแจ้งความหนังสือเดินทางสูญหายต่อทางการท้องถิ่น และนำใบรับแจ้งความดังกล่าวนั้นพร้อมเอกสารแสดงการมีสัญชาติไทยของตนหรือเอกสารทะเบียนราษฎรที่มีอยู่ เช่น บัตรประจำตัวประชาชน ทะเบียนบ้าน ฯลฯ ไปติดต่อที่สถานทูต สถานกงสุลไทยที่ใกล้ที่สุดเพื่อขอหนังสือเดินทางเล่มใหม่
• หากในกรณีที่ผู้ทำหนังสือเดินทางสูญหายต้องการเดินทางกลับประเทศไทยเป็นการเร่งด่วน ไม่สามารถรอรับหนังสือเดินทางได้ สถานทูตสถานกงสุลจะออกเอกสารเดินทาง (Certificate of Identity) ให้ใช้เดินทางกลับประเทศไทยได้ครั้งเดียว เมื่อกลับถึงประเทศไทยแล้วเอกสารเดินทางจะหมดอายุการใช้งาน

สำหรับผู้ที่ต้องการทราบรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องหนังสือเดินทาง สามารถเข้าไปหาข้อมูลได้ที่ www.consular.go.th